O prelo
Carrusel: a muller en busca de sentido

Estamos compostas por un mar de lembranzas, feridas e herdanzas. Berta Dávila escribe sobre a arte de atar todos os nosos fragmentos e dar saída á dor a través da escritura.
Carrusel Berta Dávila
16 may 2021 11:29

“Unha escritora que non escribe nunca é un ermo. Unha escritora que non escribe parécese á muller que observa un campo de millo seco, resignada a ver como todo podrece despois das primeiras chuvias de outubro. Aínda que non haxa nada que recoller, as dúas saben que é preciso segar igualmente. En calquera caso, (...) sempre é posible queimar a terra labrada e marchar sen mirar atrás”.

Non importa canto avance a tecnoloxía nin se cada día hai unha ferramenta nova feita para axudarnos a situarnos xeográfica, espiritual ou mentalmente. Ao contrario, parecese que, entre máis detallados son os mapas e máis avanzada é a ciencia, máis perdemos a orientación, o sentido, a nós mesmas.

Nesa loita de intentar atar os cabos das cordas interiores que a conforman e a conectan co mundo exterior, a protagonista de Carrusel, unha escritora que pasou os últimos tempos en silencio, retoma o exercicio da palabra co obxectivo de organizar a existencia e atopar o sentido das súas experiencias vitais ao tempo que as transforma en poesía.

Berta Dávila (1987) naceu en Santiago de Compostela. A súa curta idade, publicou case unha decena de títulos, dos cales cinco deles foron premiados en diferentes certames. Carrusel, o seu penúltimo libro, foi publicado pola Editorial Galaxia a finais do ano 2019, o cal foi traducido ao castelán e obtivo o Premio de Novela Manuel García Barros e o Premio de la Crítica de narrativa gallega. De xeito paralelo á súa diéxese, esta novela representa a ruptura do silencio editorial de Dávila: apareceu seis longos anos despois da súa derradeira publicación, tempo que a mesma autora asegura que se tomou para pensar con xeito a onde quere levar a súa escritura. A súa publicación, Carrusel, irrompeu con forza, coleccionando aclamacións da crítica e consolidando así a Berta Dávila como unha das voces máis constantes e destacables da literatura galega contemporánea.

Nesta obra, a autora compostelá indaga nas lembranzas e o xeito en que estas se xeran, definen e transmutan a partir dos afectos. Así, Carrusel fala da herdanza, da pegada que deixan en nós a familia e a amizade, do xeito en que nos constitúen. Como se se tratase dunha capitá que coñece todas as rutas, destinos e recunchos do mar, Berta Dávila guíanos nun continuo exercicio que nos adentra nas augas da lembranza.

“Non xestiono ben o imprevisible, se cadra porque eu mesma son así a meirande parte do tempo. Imaxino que é algo que herdei, sen querelo, da avoa Úrsula. Mentres recollemos a súa casa, atopamos notas manuscritas en pequenos anacos de papel practicamente sobre cada obxecto de importancia, sobre cada caixón, sobre cada espello: as medicinas, os pequenos recados, a listaxe dos libros que están gardados na libraría e os que están na mesa de noite. Esa necesidade de controlar as poucas cousas que poden controlarse, de anotalas e darlles forma, parécese moito ao que eu fago: escribir para comprender a infinidade do mundo en que vivo coma se fose unha casa que me pertence”.

A narrativa e mesmo a estrutura de Carrusel, a pesar de estar dividida por capítulos, imita o fío de pensamento da protagonista. Isto fai que o libro adquira as características propias do acto de rememorar e torne un tanto confuso, desordenado. Non hai liñalidade, os tempos están revoltos. Aparece unha imaxe, un obxecto e, de súpeto, estamos noutro espazo, noutro ano. Deste xeito atravesamos unha vida enteira, o mar de episodios, imaxes e sentires da narradora. É unha lectura que exixe ás lectoras, que obriga a prestar atención ou, máis ben, que te convida a facelo, a subir ao barco, pois as palabras ofrecen unha vista tan fermosa que aceptas o boleto da viaxe para poder ir mar dentro, para non perder as vistas da experiencia que transmiten.

As personaxes secundarias, todas as que rodean a voz narrativa, son apenas bosquexos. Mais non é a intención da autora profundar neles. Mais ben e facendo honor ao título, xiran ao redor da personaxe principal como se ela –e nós, coma as súas acompañantes- estivese riba dun carrusel. Vémolos pasar, atopámolos e pérdense de vista, polo menos, até a próxima volta. Como sucede coa vida mesma: o relato continúa, o traxecto non para, seguimos a dar voltas sen poder deternos.

“Creo que non se debe dar forma coa mirada do tempo aos recordos felices. Non paga a pena esgazalos. Os recordos veñen en frascos de cristal, como o mercurio, e son perfectos ao contemplalos así. Pero se o cristal rompe, o mercurio expándese fermoso e terrible sobre as cousas. Igual que o recordo. Un recordo roto é un veleno mortal. Sen romper é a soidade”.

Nas escasas 120 páxinas do libro e entre fragmentos, Berta Dávila elabora un discurso introspectivo no cal tamén traballa sobre a saúde mental e a maternidade, temas que están sempre presentes, aínda que aparecen velados pola contiandade. É dicir que non se fai unha exposición deles, máis ben, dáse por sentado que forman parte da protagonista. Non se tratan como patoloxías que determinan á personaxe, mais ben, que a compoñen, como moitos outros factores máis. De feito, ao pasaren das páxinas, vemos o proceso de aceptación da enfermidade, de apertala e tomala como parte de nós, de saber que espazo ocupa na conformación da identidade.

“Véxome fragmentada nos espellos de plástico diminutos que forman a tapa e pregúntome se a miña identidade é tamén unha suma de fragmentos, se todas as identidades o son e, se fose así, se existe un espello idóneo en que debería mirarme para que me devolva unha imaxe de min mesma que me resulte máis doado aceptar que a que eu teño dentro, por detrás dos ollos”.

Abraia a capacidade que ten Dávila de crear imaxes e recordos tan vívidos que xeran a impresión, ao lelos, de que son nosos. Así, ao tempo que os fai protagonistas a través da escritura, nós tamén damos un pouco de sentido ás nosas perdas, medos, sentires e relacións.

“Escribo agora porque estou perdida. (...) Escribo para buscar a lóxica de engrenaxe e os seus obstáculos, e para que a música non deixe de soar e os cabaliños suban e baixen acompasados sobre ese automatismo que nos permite seguir con vida contra todo, formar parte de algo que prosigue a pesar de nós preso da inercia”.

Con Carrusel, Berta Dávila poetiza a existencia, dálle sentido. Ao final, aínda que se trate de ficción, é a razón pola que lemos. Nese sentido, coa súa obra, a autora ispe, desconstrúe e constrúe ás lectoras con mestría e tacto.

Informar de un error
Es necesario tener cuenta y acceder a ella para poder hacer envíos. Regístrate. Entra en tu cuenta.

Relacionadas

Galego
Manifestación Miles de persoas enchen Compostela cun berro único en defensa da lingua galega
A plataforma Queremos Galego conseguiu aglutinar voces diversas da Galiza social, política e cultural para “parar a emerxencia lingüística” que sofre a lingua propia e así esixir á Xunta “un cambio de actitude”.
Galicia
Galicia Exámenes en castellano en la CRTVG: un retroceso histórico tras 40 años de consenso
La cadena que dirige Alfonso Sánchez-Izquierdo permite por primera vez elegir entre gallego y castellano en los exámenes de acceso, generando dudas sobre el futuro de la lengua gallega en los medios públicos de Galicia.
Crisis climática
Balance climático El Mediterráneo se consolida como zona especialmente vulnerable al cambio climático
Las víctimas de la dana suponen dos tercios de las muertes por fenómenos extremos en Europa en 2024, según un informe conjunto de Copernicus y la Organización Meteorológica Mundial que hace un balance climático del continente el pasado año.
Laboral
Laboral El sindicato ELA alerta sobre la salud mental de las trabajadoras en intervención social
“Somos un instrumento de contención porque tratamos con población muy dañada, estamos en mitad del sándwich”, explica la educadora social Vanesa Núñez Moran.
Poesía
Culturas Joan Brossa, el mago que jugó con la poesía para reinventar el poder de la palabra
Casi inabarcable, la producción creativa de Joan Brossa se expandió a lo largo —durante medio siglo XX— y a lo ancho —de sonetos a piezas teatrales, pasando por carteles o poemas objeto— para tender puentes entre el arte, la política y el humor.
Andalucía
Memoria histórica La inanición de la memoria andaluza
Las políticas públicas de memoria en Andalucía se encuentran en un estado de paralización que pone en duda la voluntad de la Junta por la reparación efectiva
El Salto n.78
El Salto 78 Nueva revista, viejas injusticias: hablemos de Violencia Institucional
En el último número de la revista de El Salto dedicamos la portada y nuestro “Panorama” a una de las violencias que sufren las mujeres solo por el hecho de serlo, la que aún a día de hoy emana de un sistema irracional y patriarcal.
República del Sudán
Sudán Cara a. Un Sudán en guerra
Se cumplen dos años de una guerra que ya deja más de 13 millones de personas desplazadas y más de ocho millones de sudaneses al borde de la inanición.

Últimas

Eventos
Taller de podcast El Salto invita a estudiantes a explorar las posibilidades del formato audiovisual
Proponemos un taller de guion y producción de programas para estudiantes de comunicación y periodismo los días 24 de abril y 8 de mayo.
Palestina
Palestina La UE apoya a Palestina con 1.600 millones de euros más pero sin entrar en la situación de Gaza
Los ministros de Exteriores europeos, que se han reunido en la mañana del 14 de abril con la Autoridad Nacional Palestina en Luxemburgo, no aumentan las sanciones contra Israel.
El laberinto en ruinas
Opinión “Madrugá” del 2000. Veinticinco años de nada
Hace 25 años la Semana Santa sevillana sufrió quizás la mayor conmoción de su historia. No se sabe qué ocurrió pero sí que a partir de entonces la fiesta ya no sería la de antes.
València
València La Generalitat supo del primer desaparecido el día de la dana ocho horas antes de enviar los SMS
La delegada del Gobierno, Pilar Bernabé, testifica delante de la jueza que avisó a la consellera Salomé Pradas de una primera desaparición en torno a las 12.30h de esa mañana.
Más noticias
Comunidad de Madrid
Sanidad Pública Más de 760.000 personas no tienen médico de familia o pediatra en la Comunidad de Madrid
En los 267 centros de salud existentes en la región faltan 3.812 médicos y médicas y 983 pediatras. Hay 43 centros de salud caídos, esto es, con menos del 20% de la plantilla, mientras que el año pasado había 21 centros en esta situación.
Censura
Extremadura El Partido Popular censura “flores republicanas” en el cementerio de Santa Marta de los Barros (Badajoz)
Izquierda Unida denuncia que la alcaldesa popular ha ordenado que “durante su mandato únicamente se colocarán flores de color blanco”. Han convocado a la ciudadanía a una nueva entrega floral este lunes 14 de abril a las 17 horas.

Recomendadas

Galicia
Galicia La TVG se gasta 839.772 euros en un programa de Miguel Lago y lo saca de parrilla tras hundirse en audiencia
El programa ‘O novo rei da comedia’ apenas llegó a los 36.000 espectadores de media en su estreno y cayó en picado en su hasta ahora última emisión al 3,4% de cuota de pantalla en una cadena que tuvo de cuota media en marzo un 8,1%.
Globalización
Crisis del multilateralismo El terremoto Trump sacude las instituciones del orden mundial y la “globalización feliz”
Muchas de las instituciones que marcaron la vida internacional desde la caída del Muro han entrado en crisis. ¿Todas? No, especialmente aquellas que intentan regular los derechos humanos, de los pueblos y de la naturaleza.
Salud mental
Cambio de paradigma De la deprescripción de psicofármacos al refuerzo de plantillas: claves del Plan Nacional de Salud Mental
El Ministerio de Sanidad ha logrado un consenso para aprobar una nueva estrategia en salud mental, poniendo de acuerdo de un lado a todas las comunidades autónomas y del otro a todas las asociaciones.
Lobo
Especies protegidas Organizaciones tratan de evitar la caza del lobo: “Volver a la receta de la gestión letal no funciona”
El lobo está desprotegido desde la entrada en vigor de la ley de desperdicio alimentario el pasado 2 de abril. Organizaciones ecologistas y Podemos están llevando a cabo denuncias, recursos y otras acciones para revertir la desprotección del cánido.