Medio rural
O medo á política: apuntamentos sobre a despolitización do rural

A represión, o illamento e a falta de acceso a medios de información de calidade son só algúns dos factores que limitan e condicionan a participación política nas comunidades rurais.

3 jul 2020 21:23

Un día ocorréusenos colgar fóra da nosa casa a bandeira galega deseñada por Castelao. A serea bailaba ao compás do aire mentres sostiña con orgullo o escudo para que calquera que se acercase puidera ler o xa afamado “Denantes mortos que escravos”.

Estabamos tan concentrados decidindo o sitio da casa no que lucía mellor, que non nos decatamos dos varios pares de ollos que nos miraban agochados desde lonxe. Unha vez ficamos satisfeitos e a bandeira colgada, saímos camiñar. En canto nos viron marchar, os ollos retomaron os seus corpos completos. Toda a nosa veciñanza achegouse mirar de preto a bandeira.

Segundo nos contaron despois, as persoas do noso barrio tomaron a bandeira coma unha afronta. Por unha banda, a lenda que se le no escudo, para eles significaba que nós non queriamos traballar. “Eu fun de escravo ao monte aos 13 anos, ho”, dixo un dos veciños nun ton de reclamación. Mais, pola outra banda, o que máis espertaba inquedanza eran os símbolos debuxados dentro do escudo: un fouciño e unha estrela vermella. “Aquí non queremos comunistas”, exclamou alguén. “Non, iso é dos falanxistas”, responderon. “É todo o mesmo”, concluíuse para evitar afrontar a confusión e para impedir calquera conversa que puidera xurdir desa cuestión.

DESPOIS DA REPRESIÓN

“Moita xente desapareceu por aquí. Non se podía falar do goberno nin nada porque podían vir e levarte. Eu xa non presenciei tantas cousas como miña nai, mais aínda lembro ver a homes correndo detrás doutros para facerlles dano”, cóntame a miúdo Maruxa, unha das miñas veciñas, quen tamén ten a confusión sobre os responsables da represión.

A propaganda franquista adicouse a confundir a poboación e, sobre todo, a infundir medo directa ou indirectamente; perseguindo e castigando, ou vixiando e intimidando a través de discursos. Desde entón, falar de política converteuse nun tabú que perdura até o día de hoxe.

A pesar de que o medo desapareceu, na miña aldea non se fala das eleccións entre a veciñanza. Preguntar por quen se vai votar ou sequera abrir o tema das eleccións é unha proposta de conversa destinada ao fracaso. “Eu non sei de política”, “os políticos son todos iguais” son algunhas das frases feitas que teño escoitado para evadir o tema.

Alén dos bares onde ocasionalmente os homes inician unha acalorada discusión sobre candidatos ou sobre as distintas decisións tomadas polos partidos, a política é un tema escuro, case prohibido. Nunca antes mirara que se tomara tan a pé da letra “o voto é segredo”.

A IMPLICACIÓN DA PEQUENA COMUNIDADE

A vida no medio rural na Galiza acostuma estar marcada polo illamento, a crise demográfica e o envellecemento da poboación. Secasí, o estado de precariedade derivado destes factores, acaba por reforzar os vínculos sociais da comunidade para poder afrontar en común os obstáculos que aparecen ao realizar diversas actividades de reprodución. Esta reafirmación permanente do sentido da interdependencia fan complexas as relacións ao mesmo tempo que as volven particularmente delicadas, valiosas. Esta, quizá, podería ser unha das razóns da reticencia xeral a falar de política: é mellor non ter discusións sobre certos temas que podan comprometer os vínculos vitais.

Ao mesmo tempo, as comunidades acostuman ser tan pequenas que é común que varias persoas das aldeas militen nos partidos políticos municipais. En épocas electorais, as casa fican cheas de propaganda política previamente repartida por algún veciño ou veciña que está en la lista dalgún partido.

Neses casos, o voto pode tornarse nun compromiso veciñal independentemente e por riba do partido político da propia preferencia. Unha das mulleres que vive preto da miña casa ten estado nese dilema varias veces, o cal é máis do que podería parecer, e vive a votación con ansiedade e, posteriormente, con certo sentimento de culpa.

Para a maioría da miña veciñanza a política redúcese á xestión do gasto público. E unha boa xestión é aquela que aforra máis cartos.

Mais tamén hai outras cuestións, que se ben non suceden exclusivamente no ámbito rural, fanse particularmente visíbeis pola cohesión da comunidade: os favores políticos.

Moitas das persoas que representan un partido político esfórzanse por regalar cousas ou facilitar outras. O meu compañeiro coñeceu un día unha candidata e foi razón suficiente para que desde entón non deixara de recibir propaganda do Partido Popular no seu móbil, ademais de chamadas nas que a muller lle ofrecía axuda “desinteresada” e lle dicía cousas como “comunícate co Concello, pide falar con tal, di que falas de parte miña e pídelle un carro de compra”. A política e o voto limita a quen dá máis cousas, ignorando accións concretas, obxectivos, propostas, ideoloxías...

Segundo teño observado, para a maioría da miña veciñanza a política redúcese á xestión do gasto público. E unha boa xestión é aquela que aforra máis cartos. Ao depender da popularidade da comunidade, os funcionarios acaban por xerar políticas de austeridade nas que varios proxectos quedan descartados só polo seu custe, sen importar os beneficios que poda traer a longo prazo. Nese sentido, adornar a praza chega a ser considerada mellor inversión que a programación de actividades culturais.

A POLÍTICA NA VIDA

O contexto de illamento no que se vive nestas zonas labregas limita o dereito á información. A carencia dun servizo de internet con prezos accesíbeis é un dos exemplos da carencia en termos de acceso a outros medios informativos. Dese xeito, a televisión adoita converterse no principal medio de comunicación.

As persoas do medio rural non só entenden a política, senón que a levan practicando a diario desde hai séculos. Só que o fan na forma da xestión da auga, nas asociacións de montes comunais, nas asociacións veciñais...

Mais hai unha tendencia perigosa e en moitos dos noticiarios das cadeas televisivas privadas: simplifican certas cousas (as manifestacións populares, os desaloxos, a migración...) e complican outras (os discursos políticos, as propostas de lei, os temas que se abordan no congreso...). E, ao final, a conclusión xeral na miña aldea é case sempre a mesma: “eu non entendo nada de política”.

No entanto, non hai nada máis alleo da verdade. Porque a política vai alén dos partidos. A política non é mais que o xeito no que nos poñemos de acordo para organizarnos e vivir todas xuntas. As persoas do medio rural non só entenden a política, senón que a levan practicando a diario desde hai séculos. Só que o fan na forma da xestión da auga, nas asociacións de montes comunais, nas asociacións veciñais...

E, cando unhas doses de boa información chegan a pasar as barreiras que manteñen illadas ás poboacións, ou cando as inxustizas son tan evidentes que non poden ser ignoradas nin enmascaradas, as mobilizacións xorden dun xeito natural como nos teñen demostrado as manifestacións na década dos 80 que impediron a construción da presa de Cela, a recente defensa do paridoiro de Verín ou a loita por recuperar o servizo de pediatría en Mondariz.

Sen dúbida, os medios masivos, as malas xestións públicas e a represión danaron o sentido da política. O dilema é como pasar esa consciencia comunal que rexe nas pequenas poboacións rurais, a contextos máis amplos nos cales tamén hai que defender a xustiza, os dereitos e a igualdade. O que se precisa é que se recoñeza con máis facilidade a importancia da participación política en pos de inquirir as decisións que atentan contra a vida e defender a dignidade.

Informar de un error
Es necesario tener cuenta y acceder a ella para poder hacer envíos. Regístrate. Entra en tu cuenta.

Relacionadas

Galicia
Galicia La TVG se gasta 839.772 euros en un programa de Miguel Lago y lo saca de parrilla tras hundirse en audiencia
El programa ‘O novo rei da comedia’ apenas llegó a los 36.000 espectadores de media en su estreno y cayó en picado en su hasta ahora última emisión al 3,4% de cuota de pantalla en una cadena que tuvo de cuota media en marzo un 8,1%.
Lugo
Lugo Os sindicatos esixen a Traballo que tome medidas no “peche patronal” de Sargadelos
O dono, Segismundo García, permitiu a entrada de case todo o persoal tras catro días do que cualifican de “chantaxe”. Desde CCOO e CIG denuncian que este mércores “ignorouse a 12 traballadores”.
Galicia
Galicia Los sindicatos exigen a Trabajo que tome medidas en el “cierre patronal” de Sargadelos
El dueño, Segismundo García, ha permitido la entrada de casi toda la plantilla tras cuatro días de lo que califican de “chantaje”. Desde CCOO y CIG denuncian que este miércoles se ha “ninguneado a 12 trabajadores”.
#70244
19/9/2020 13:53

Moi bo, unha mirada para comprendermos que pasa coa exemonía do PP neste país

0
0
Crisis climática
Balance climático El Mediterráneo se consolida como zona especialmente vulnerable al cambio climático
Las víctimas de la dana suponen dos tercios de las muertes por fenómenos extremos en Europa en 2024, según un informe conjunto de Copernicus y la Organización Meteorológica Mundial que hace un balance climático del continente el pasado año.
Laboral
Laboral El sindicato ELA alerta sobre la salud mental de las trabajadoras en intervención social
“Somos un instrumento de contención porque tratamos con población muy dañada, estamos en mitad del sándwich”, explica la educadora social Vanesa Núñez Moran.
Poesía
Culturas Joan Brossa, el mago que jugó con la poesía para reinventar el poder de la palabra
Casi inabarcable, la producción creativa de Joan Brossa se expandió a lo largo —durante medio siglo XX— y a lo ancho —de sonetos a piezas teatrales, pasando por carteles o poemas objeto— para tender puentes entre el arte, la política y el humor.
Andalucía
Memoria histórica La inanición de la memoria andaluza
Las políticas públicas de memoria en Andalucía se encuentran en un estado de paralización que pone en duda la voluntad de la Junta por la reparación efectiva
El Salto n.78
El Salto 78 Nueva revista, viejas injusticias: hablemos de Violencia Institucional
En el último número de la revista de El Salto dedicamos la portada y nuestro “Panorama” a una de las violencias que sufren las mujeres solo por el hecho de serlo, la que aún a día de hoy emana de un sistema irracional y patriarcal.
República del Sudán
Sudán Cara a. Un Sudán en guerra
Se cumplen dos años de una guerra que ya deja más de 13 millones de personas desplazadas y más de ocho millones de sudaneses al borde de la inanición.

Últimas

Eventos
Taller de podcast El Salto invita a estudiantes a explorar las posibilidades del formato audiovisual
Proponemos un taller de guion y producción de programas para estudiantes de comunicación y periodismo los días 24 de abril y 8 de mayo.
Palestina
Palestina La UE apoya a Palestina con 1.600 millones de euros más pero sin entrar en la situación de Gaza
Los ministros de Exteriores europeos, que se han reunido en la mañana del 14 de abril con la Autoridad Nacional Palestina en Luxemburgo, no aumentan las sanciones contra Israel.
El laberinto en ruinas
Opinión “Madrugá” del 2000. Veinticinco años de nada
Hace 25 años la Semana Santa sevillana sufrió quizás la mayor conmoción de su historia. No se sabe qué ocurrió pero sí que a partir de entonces la fiesta ya no sería la de antes.
València
València La Generalitat supo del primer desaparecido el día de la dana ocho horas antes de enviar los SMS
La delegada del Gobierno, Pilar Bernabé, testifica delante de la jueza que avisó a la consellera Salomé Pradas de una primera desaparición en torno a las 12.30h de esa mañana.
Más noticias
Comunidad de Madrid
Sanidad Pública Más de 760.000 personas no tienen médico de familia o pediatra en la Comunidad de Madrid
En los 267 centros de salud existentes en la región faltan 3.812 médicos y médicas y 983 pediatras. Hay 43 centros de salud caídos, esto es, con menos del 20% de la plantilla, mientras que el año pasado había 21 centros en esta situación.
Censura
Extremadura El Partido Popular censura “flores republicanas” en el cementerio de Santa Marta de los Barros (Badajoz)
Izquierda Unida denuncia que la alcaldesa popular ha ordenado que “durante su mandato únicamente se colocarán flores de color blanco”. Han convocado a la ciudadanía a una nueva entrega floral este lunes 14 de abril a las 17 horas.

Recomendadas

Galicia
Galicia La TVG se gasta 839.772 euros en un programa de Miguel Lago y lo saca de parrilla tras hundirse en audiencia
El programa ‘O novo rei da comedia’ apenas llegó a los 36.000 espectadores de media en su estreno y cayó en picado en su hasta ahora última emisión al 3,4% de cuota de pantalla en una cadena que tuvo de cuota media en marzo un 8,1%.
Globalización
Crisis del multilateralismo El terremoto Trump sacude las instituciones del orden mundial y la “globalización feliz”
Muchas de las instituciones que marcaron la vida internacional desde la caída del Muro han entrado en crisis. ¿Todas? No, especialmente aquellas que intentan regular los derechos humanos, de los pueblos y de la naturaleza.
Salud mental
Cambio de paradigma De la deprescripción de psicofármacos al refuerzo de plantillas: claves del Plan Nacional de Salud Mental
El Ministerio de Sanidad ha logrado un consenso para aprobar una nueva estrategia en salud mental, poniendo de acuerdo de un lado a todas las comunidades autónomas y del otro a todas las asociaciones.
Lobo
Especies protegidas Organizaciones tratan de evitar la caza del lobo: “Volver a la receta de la gestión letal no funciona”
El lobo está desprotegido desde la entrada en vigor de la ley de desperdicio alimentario el pasado 2 de abril. Organizaciones ecologistas y Podemos están llevando a cabo denuncias, recursos y otras acciones para revertir la desprotección del cánido.